با درود به شما همراهان گرامی

وقتی صحبت از مخترعان بزرگ دنیای فناوری و ارتباطات می‌شود، ناخودآگاه تصویر مردانی عینکی در آزمایشگاه‌های پیشرفته به ذهنمان می‌رسد. اما تاریخ فناوری، رازی بزرگ در سینه دارد. شاید برایتان غیرقابل باور باشد که بگوییم پایه و اساس فناوری‌های ارتباطی مدرن مانند «وای‌فای»، «جی‌پی‌اس» و بلوتوث که امروز بدون آن‌ها زندگی برایمان دشوار است، توسط یکی از مشهورترین بازیگران زن سینمای هالیوود در دهه ۱۹۴۰ میلادی طرح‌ریزی شده است.

این مخترع نابغه، «هدی لامار» نام داشت. او که در دوران خود به عنوان یکی از زیباترین زنان جهان و ستاره فیلم‌های کلاسیک شناخته می‌شد، در پشت چهره هنری‌اش، ذهنی ریاضی‌دان و مهندسی خلاق داشت.

ماجرا به سال‌های تاریک جنگ جهانی دوم باز می‌گردد. در آن زمان، نیروی دریایی متفقین با مشکلی بزرگ روبرو بود؛ اژدرهایی که به سمت زیردریایی‌های دشمن شلیک می‌شدند، از طریق امواج رادیویی هدایت می‌شدند. دشمن به سادگی می‌توانست روی این امواج پارازیت بفرستد، مسیر اژدر را منحرف کرده و آن را بی‌اثر کند.

هدی لامار که از اخبار جنگ متاثر بود، ایده درخشانی به ذهنش رسید. او با الهام گرفتن از رول‌های کاغذی پیانوهای خودکار، روشی را ابداع کرد که به آن «پرش فرکانسی» می‌گفتند. در این روش، فرستنده و گیرنده سیگنال، به طور مرتب و هماهنگ فرکانس رادیویی خود را تغییر می‌دادند. این تغییرِ مداوم باعث می‌شد که دشمن نتواند روی یک فرکانس ثابت تمرکز کند و در نتیجه ارسال پارازیت و اختلال در ارتباط غیرممکن می‌شد.

او این ایده را در سال ۱۹۴۲ میلادی به نام خود ثبت کرد و در اختیار ارتش قرار داد. اما متاسفانه در آن زمان، فرماندهان نظامی به دلیل اینکه مخترع این طرح یک بازیگر زن بود، آن را جدی نگرفتند و بایگانی کردند. چندین دهه طول کشید تا مهندسان متوجه شوند که طرح او چقدر از زمان خودش جلوتر بوده است.

امروزه، همان مفهوم «پرش فرکانسی» و «طیف گسترده» که این هنرمند ابداع کرد، زیربنای امنیت در شبکه‌های مخابراتی موبایل و اینترنت بی‌سیم است. اگر امروز در کافه‌ای نشسته‌اید و بدون تداخل امواج به اینترنت متصل می‌شوید، مدیون خلاقیت زنی هستید که دنیا او را تنها با فیلم‌هایش می‌شناخت، اما او با ذهنش جهان را تغییر داد.

این داستان به ما می‌آموزد که نباید افراد را تنها بر اساس ظاهر یا شغل‌شان قضاوت کرد؛ گاهی راهگشاترین ایده‌های علمی از ذهن‌هایی برمی‌خیزد که انتظارش را نداریم.